و نيز اعلان مىكند كه نظام قرآنى آن نظامى نيست كه به اجبار و اكراه خود را تحميل كند ، بلكه پيامى است براى ابلاغ و آموزشى است كه براساس توافق و موافقت آزادانه عرضه مىشود : « لا إِكْراهَ فِي الدِّينِ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ . » « 1 » ، « فَإِنْ حَاجُّوكَ فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلَّهِ وَ مَنِ اتَّبَعَنِ وَ قُلْ لِلَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ وَ الْأُمِّيِّينَ أَ أَسْلَمْتُمْ فَإِنْ أَسْلَمُوا فَقَدِ اهْتَدَوْا وَ إِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّما عَلَيْكَ الْبَلاغُ . » « 2 » علاوه بر اين‌ها اين قرآن ، سخن يك شاعر يا كاهن و يا خواب‌ديده نيست : « بَلْ قالُوا أَضْغاثُ أَحْلامٍ بَلِ افْتَراهُ بَلْ هُوَ شاعِرٌ فَذَكِّرْ فَما أَنْتَ بِنِعْمَةِ رَبِّكَ بِكاهِنٍ وَ لا مَجْنُونٍ أَمْ يَقُولُونَ شاعِرٌ نَتَرَبَّصُ بِهِ رَيْبَ الْمَنُونِ . » « 3 » . و آن از نوع ديوانگى نيست : « أَ وَ لَمْ يَتَفَكَّرُوا ما بِصاحِبِهِمْ مِنْ جِنَّةٍ إِنْ هُوَ إِلَّا نَذِيرٌ مُبِينٌ . » « 4 » . و يك الهام شيطانى نيست : « وَ ما تَنَزَّلَتْ بِهِ الشَّياطِينُ . » « 5 » . و نه اختراعى دروغين : « وَ إِذا لَمْ تَأْتِهِمْ بِآيَةٍ قالُوا لَوْ لا اجْتَبَيْتَها قُلْ إِنَّما أَتَّبِعُ ما يُوحى إِلَيَّ مِنْ رَبِّي . » « 6 »

--> - آيهء 72 : « أَمْ تَسْأَلُهُمْ خَرْجاً فَخَراجُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَ هُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ » ، يا اين‌كه تو از آنها اجر و مزد و هزينه‌اى ( در برابر دعوتت ) مىخواهى ، با اين‌كه مزد پروردگارت بهتر و او بهترين روزىدهندگان است ، و سورهء ص / 86 ، شورا / 23 ، طور / 40 ، قلم / 46 . ( هفت آيهء مدنى است - آ - ) . ( 1 ) - بقره ( 2 ) آيهء 256 : در قبول دين ، هيچ اكراهى نيست ، ( زيرا ) راه درست از بيراهه آشكار شده است . ( 2 ) - ر ك : بقره / 256 ، آل عمران / 20 ، و هم‌چنين مائده / 92 و 99 ، انعام / 90 ، يونس / 99 و 108 ، رعد / 40 ، نحل / 82 ، ص / 87 ، زمر / 41 ، شورا / 48 ، زخرف / 44 ، تغابن / 12 ، مزمّل / 52 ، الحاقه 48 ، مدثّر 54 ، انسان / 29 ، عبس / 11 ، تكوير / 27 ، غاشيه / 21 و 22 . ( - 17 مدنى ( ب ) و 4 مكّى ( آ ) ) ( 3 ) - ر ك : انبياء / 5 ، شعرا / 224 ، يس / 69 ، صافّات / 36 ، الحاقه / 41 ، طور / 30 - 52 ، عنكبوت ، الحاقه / 42 - 21 و مائده . ( - 9 آيه - الف ) : آنها گفتند : ( آنچه محمّد آورده ، وحى نيست ) ، بلكه خواب‌هاى آشفته است ، به خدا افترا بسته ، نه او يك شاعر است . . . . ( 4 ) - ر ك : اعراف / 184 ، مؤمنون / 70 ، سباء / 8 و 46 ، صافّات / 36 ، دخان / 14 ، طور / 29 ، قلم / 2 - 51 ، تكوير / 22 . ( - 10 آيه الف ) : آيا آنها فكر و انديشهء خود را به كار نينداختند ، كه بدانند هم‌نشين آنها ( پيامبر ) هيچ‌گونه آثارى از جنون ندارد ، او فقط بيم دهندهء آشكارى است . ( 5 ) - ر ك : شعراء / 210 ، تكوير / 25 ( - دو آيه آ ) : شياطين و جنّيان اين آيات را نازل نكرده‌اند . ( 6 ) - ر ك : اعراف / 203 ، يونس / 15 ، 37 و 38 ، هود / 13 و 35 ، رعد / 3 ، نحل / 101 ، انبياء / 5 ، فرقان / 4 ، احزاب / 3 ، سبأ / 8 و 43 ، شورى / 24 ، احقاف / 8 ، طور / 33 ، الحاقه / 44 ( - 17 آيه آ ) : و هنگامى كه آيه‌اى براى آنها نياورى ، مىگويند : چرا از پيش خود -